Nội dung bài
Ngày tận thế trở thành chủ đề thu hút sự chú ý khi một dự báo từ thế kỷ trước được nhắc lại. Những lời đồn cùng phản ứng trái chiều khiến không ít người băn khoăn về mức độ đáng tin của câu chuyện. Tuy nhiên, cần xem xét đầy đủ nội dung công trình thay vì chỉ đọc tiêu đề gây sốc.
Lo lắng thảm họa bất ngờ lan truyền
Hiện nay, trên mạng xã hội xuất hiện nhiều bài đăng cho rằng thế giới sẽ kết thúc vào 13/11/2026. Người nhắc đến nguy cơ thế chiến thứ ba, người lại chia sẻ kịch bản người ngoài hành tinh tấn công Trái đất.
Trong các cuộc bàn luận, những giả thuyết được kể lại bằng giọng điệu vừa tò mò vừa lo lắng. Một số bình luận viện dẫn lời tiên đoán được cho là xuất hiện trên diễn đàn 4chan từ năm 2025. Có người còn rủ nhau chờ xem chuyện gì xảy ra.
Thông tin về việc một số nước khuyến nghị dự trữ nhu yếu phẩm càng đẩy sự việc đi xa. Danh sách chuẩn bị lương thực, nước uống và đèn pin bị liên hệ với nghi vấn chính phủ biết trước biến cố.
Bên cạnh sự bất an, nhiều ý kiến nhắc lại các đợt đồn đoán từng gây chú ý quanh năm 2000 và lịch Maya năm 2012. Có bình luận kể chuyện gia đình mua mì gói vì nghe nói Trái đất sắp chìm trong bóng tối. Những ký ức ấy được chia sẻ như lời nhắc về sức lan truyền của nỗi sợ.
Không có cơ sở cho dự báo kết thúc thế giới
Nguồn gốc câu chuyện là một bài báo đăng trên tạp chí Science ngày 4/11/1960. Công trình do Heinz von Foerster, Patricia M. Mora và Lawrence W. Amiot thực hiện, tập trung vào sự gia tăng số người sinh sống trên hành tinh.
Phép ngoại suy dẫn đến kết quả gây sốc
Nhóm tác giả khảo sát các ước tính dân số trong khoảng hai thiên niên kỷ và xây dựng mô hình tăng trưởng dạng hyperbol. Theo cách tiếp cận này, quy mô nhân loại không chỉ lớn lên mà còn tăng tốc. Khi kéo dài đường cong về tương lai, phương trình tiến tới giá trị vô hạn tại một thời điểm hữu hạn.
Lập luận phía sau liên quan đến khả năng hợp tác và đổi mới của con người. Cộng đồng đông hơn tạo thêm cơ hội phát triển kỹ thuật, mở rộng nguồn lực nuôi sống các thế hệ tiếp theo.
Tuy nhiên, điểm kỳ dị toán học không phải bằng chứng về một sự kiện hủy diệt. Kết quả phụ thuộc vào giả định xu hướng cũ tiếp tục được duy trì, chứ không xác nhận một tai họa cụ thể sẽ xảy ra. Nếu điều kiện nền tảng thay đổi, phép ngoại suy cũng mất khả năng mô tả thực tế.
Mức sinh giảm đã làm thay đổi triển vọng
Dữ liệu nhân khẩu học hiện đại cho thấy bức tranh khác với kịch bản tăng tốc kéo dài. Theo báo cáo Triển vọng dân số thế giới 2024 của Liên Hợp Quốc, bình quân mỗi phụ nữ có 2,25 con, giảm từ 3,31 con năm 1990. Hơn một nửa số quốc gia và vùng lãnh thổ ghi nhận mức sinh dưới ngưỡng thay thế 2,1 con.
Cơ quan này dự báo tổng số cư dân toàn cầu có thể đạt đỉnh khoảng 10,3 tỷ vào giữa thập niên 2080 rồi giảm dần. Đây vẫn là một triển vọng có thể được điều chỉnh khi dữ liệu mới xuất hiện. Dù vậy, nó không ủng hộ cách hiểu rằng nhân loại sắp chạm ngưỡng vô hạn.
Bài học từ nghiên cứu cũ nằm ở giới hạn của việc dùng quá khứ để đoán tương lai. Một phương trình phù hợp với số liệu lịch sử vẫn cần được xem xét lại khi xã hội chuyển biến. Với trường hợp này, tiêu đề giật gân đã được lan truyền rộng hơn những điều kiện đi kèm phép tính.